Ελλάδα

ΣτΕ: Συνταγματικός ο νόμος για τον γάμο και την τεκνοθεσία ομόφυλων ζευγαριών

Σε μια απόφαση-σταθμό για τα ατομικά δικαιώματα στην Ελλάδα, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε οριστικά συνταγματικό τον νόμο 5089/2024, απορρίπτοντας τις προσφυγές που ζητούσαν την ακύρωση της μεταρρύθμισης που θεσπίστηκε τον Μάιο του 2025. Με την υπ’ αριθμ. 392/2026 απόφασή του, το ανώτατο δικαστήριο έθεσε τέλος στις νομικές αμφισβητήσεις, θωρακίζοντας το δικαίωμα στον πολιτικό γάμο και την τεκνοθεσία για τα ομόφυλα ζευγάρια.

Το ιστορικό της υπόθεσης

Η παρέμβαση της Ολομέλειας προκλήθηκε μετά από αιτήσεις ακύρωσης που κατέθεσαν δύο σωματεία και μία ΜΚΟ. Οι προσφεύγοντες στρέφονταν κατά της απόφασης της Υπουργού Εσωτερικών για την προσαρμογή των ληξιαρχικών πράξεων γάμου και γέννησης, υποστηρίζοντας ότι η δυνατότητα πολιτικού γάμου και τεκνοθεσίας από άτομα του ίδιου φύλου αντέβαινε σε συνταγματικές διατάξεις.

Ο πολιτικός γάμος ως εξελισσόμενος θεσμός

Στο σκεπτικό της, η πλειοψηφία του Δικαστηρίου τόνισε ότι ο γάμος και η οικογένεια δεν είναι στατικοί θεσμοί, αλλά εξελίσσονται ανάλογα με τις κοινωνικές συνθήκες. Επισημάνθηκε ότι:
  • Ο πολιτικός γάμος είναι ένας αμιγώς κρατικός θεσμός του αστικού δικαίου, προσβάσιμος σε όλους ανεξαρτήτως θρησκεύματος.
  • Η επέκταση αυτή δεν επηρεάζει το δικαίωμα των ετερόφυλων ζευγαριών να συνάπτουν γάμο ή να δημιουργούν οικογένεια, ούτε θίγει τις παραδόσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
  • Η συνταγματική προστασία της οικογένειας καλύπτει πλέον όλες τις σύγχρονες μορφές συμβίωσης, αναγνωρίζοντας ότι η απόκτηση παιδιών δεν αποτελεί αναγκαίο σκοπό του γάμου.
Τεκνοθεσία: Διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού
Αναφορικά με την τεκνοθεσία, το ΣτΕ έκρινε ότι αποτελεί φυσική συνέπεια της αναγνώρισης του γάμου. Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι:
  1. Δεν υφίσταται δυσμενής διάκριση εις βάρος των παιδιών που μεγαλώνουν σε ομόφυλες οικογένειες σε σχέση με εκείνα ετερόφυλων γονέων.
  2. Η διαδικασία περιλαμβάνει αυστηρές εγγυήσεις (κοινωνική έρευνα, δικαστικός έλεγχος) που διασφαλίζουν το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου.
  3. Ο σεξουαλικός προσανατολισμός των υποψήφιων γονέων δεν αποτελεί νόμιμο κώλυμα, καθώς το Σύνταγμα επιτρέπει εδώ και χρόνια την υιοθεσία ακόμη και από ένα μόνο άτομο.
Παρά την επικράτηση της πλειοψηφίας, έξι σύμβουλοι μειοψήφησαν, υποστηρίζοντας ότι ο γάμος έχει συγκεκριμένο ιστορικό περιεχόμενο που αφορά ετερόφυλα ζευγάρια και εκφράζοντας προβληματισμούς για την έλλειψη μακροπρόθεσμων μελετών. Ωστόσο, η τελική απόφαση έκρινε ότι ο νομοθέτης έδρασε εντός των ορίων του Συντάγματος και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), ευθυγραμμίζοντας την Ελλάδα με τις σύγχρονες δημοκρατίες που προάγουν την ισότητα.
Με αυτή την κρίση, το ΣτΕ επισφράγισε μια νέα εποχή για την ισονομία στη χώρα, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή για όλους τους πολίτες χωρίς εξαιρέσεις.