Ροζαλία Αγγελάκη: Η επιστημονική προσέγγιση στον Επαγγελματικό Προσανατολισμό που «ξεκλειδώνει» το όνειρο εν όψει Πανελληνίων

Καθώς πλησιάζουμε στην περίοδο των Πανελληνίων Εξετάσεων, η ένταση και το άγχος στις τάξεις της Γ’ Λυκείου κορυφώνονται. Για τους περισσότερους μαθητές, οι εξετάσεις αυτές φαντάζουν ως ο τελικός προορισμός. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι μόνο η αφετηρία. Σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι, ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός δεν είναι απλώς μια υποστηρικτική υπηρεσία, αλλά ο «φάρος» που μετατρέπει την προσπάθεια σε στοχευμένη επιτυχία.

Πόσο ουσιαστικό και «ζωντανό» είναι τελικά το μάθημα του επαγγελματικού προσανατολισμού στο ελληνικό σχολείο σήμερα;

Είναι αναντίρρητο γεγονός, ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός στο ελληνικό σχολείο, και εν γένει, στην ελληνική κοινωνία, δεν έχει ακόμα τη θέση που του αρμόζει. Η απουσία Συμβούλων Σταδιοδρομίας και κατ’επέκταση, η μη καθοδήγηση των μαθητών, είναι μια πραγματικότητα θλιβερή. Η συζήτηση γύρω από τον επαγγελματικό προσανατολισμό, πραγματοποιείται από καθηγητές διαφόρων ειδικοτήτων, οι οποίοι δεν είναι σχετικοί με το αντικείμενο και εκ των πραγμάτων, αδυνατούν να υποστηρίξουν σωστά τους μαθητές. Η θέσπιση της πραγματοποίησης ενός τεστ/ψυχομετρικού εργαλείου για τους μαθητές της Α λυκείου και η απλή ανάλυση αυτού, δε μπορεί να θεωρηθεί επαγγελματικός προσανατολισμός. Τα παιδιά ανάλογα την τάξη την οποία βρίσκονται, χρειάζονται διαφορετική καθοδήγηση, έγκυρη πληροφόρηση και κυρίως, υποστήριξη με έμφαση στη συμβουλευτική διαδικασία, και όχι στην απλή ανάλυση ενός τεστ. Η επιλογή σπουδών είναι μια απόφαση σημαντική, και η σωστή επιλογή για τον εκάστοτε μαθητή, πρέπει να προσεγγίζεται ολιστικά. Επομένως, όχι, δεν είναι “ζωντανός” ο επαγγελματικός προσανατολισμός στο ελληνικό σχολείο.

Πρέπει να επιλέγουμε με βάση αυτό που μας αρέσει να διαβάζουμε ή με βάση το πού υπάρχουν δουλειές σήμερα;

Οι επιλογές που θα πραγματοποιήσει ένας μαθητής για την εκπαιδευτική του πορεία, δε μπορεί να προσεγγιστεί επιφανειακά: ή η μία επιλογή ή η άλλη. Χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση, όπου θα διερευνηθούν τα ενδιαφέροντα, οι κλίσεις του μαθητή, οι δεξιότητες του, σίγουρα τα μαθήματα στα οποία έχει καλύτερη επίδοση και διαβάζει ευχάριστα, αλλά και με την ολοκληρωμένη πληροφόρηση των σπουδών και επαγγελμάτων. Η αγορά εργασίας μεταβάλλεται και θα μεταβάλλεται στο μέλλον με γοργούς ρυθμούς: νέα επαγγέλματα θα προκύψουν που μας είναι άγνωστα στη σημερινή αγορά εργασίας, επομένως, κάτι που μπορεί να “έχει δουλειά” σήμερα, σε 5-10 χρόνια μπορεί να μην έχει. Για αυτό το λόγο, πρέπει να είμαστε προσαρμοστικοί, να μας αρέσει αυτό με το οποίο θα ασχοληθούμε, ώστε όταν προκύψουν νέες αλλαγές, να είμαστε σε θέση να ανταποκριθούμε σε αυτές και να είμαστε σύγχρονοι επαγγελματίες. Άρα, μελετάμε τις τάσεις της αγοράς εργασίας, αλλά δεν επιλέγουμε μόνο με γνώμονα το τι “έχει δουλειά σήμερα” , γιατί στο μέλλον ίσως να μην έχει.

Πώς μπορεί ένας υποψήφιος να ξεχωρίσει τα δικά του «θέλω» από τις προσδοκίες των γονιών ή το κύρος μιας σχολής;

Το συναντώ πολύ συχνά οι γονείς άθελά τους, να καθρεπτίζουν τα δικά τους “θέλω” στις επιλογές των παιδιών τους. Και φυσικά, να επικρατεί η άποψη ότι μια σχολή, είναι καλύτερη από κάποια άλλη. Είναι μια συνθήκη, η οποία δυσκολεύει αρκετά τους μαθητές, φέρνει αντιπαράθεση με τους γονείς και οδηγεί σε εντάσεις στην οικογένεια, αλλά και σε λάθος αποφάσεις για το παιδί. Και εδώ “έρχεται” η σημαντική συμβολή του επαγγελματικού προσανατολισμού. Μέσα από τεχνικές συμβουλευτικής, ασκήσεις τόσο ποσοτικές όσο και ποιοτικές, την επίλυση αποριών και τη στοχοθεσία,  ο υποψήφιος ανακαλύπτει τον εαυτό του, ανακαλύπτει τα δικά του “θέλω”, γνωρίζει μέσα από τη διαδικασία όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για να πετύχει το δικό του στόχο, με αντικειμενικό τρόπο και όχι με βάση τις γνώμες του οικογενειακού και κοινωνικού περίγυρου. Φυσικά, μέσα από τη συμβουλευτική διαδικασία, υποστηρίζονται και οι ίδιοι οι γονείς, ώστε να είναι σε θέση να κατανοήσουν ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος τους δίπλα στο παιδί και πώς μπορούν ουσιαστικά να το βοηθήσουν.

Πώς μπορούν οι γονείς να στηρίξουν ουσιαστικά το παιδί τώρα, χωρίς να προσθέτουν επιπλέον πίεση;

Οι γονείς είναι οι “σημαντικοί άλλοι” για τα παιδιά. Αποτελούν τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή τους και σίγουρα, η γνώμη τους, τα επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό. Ο ρόλος τους όμως, δεν είναι να αποφασίσουν αυτοί για τις σπουδές και μετέπειτα, την επαγγελματική πορεία του μαθητή. Ο ρόλος τους πρέπει να είναι υποστηρικτικός. Πρέπει να αποτελούν το “μαξιλάρι” που θα ακουμπήσει το παιδί τους όταν νιώθει άγχος, όταν νιώθει ότι δεν θα τα καταφέρει, όταν θέλει να μοιραστεί τις σκέψεις του και όταν επιθυμεί να το ακούσουν με πραγματική αγάπη και κατανόηση. Χρειάζεται να υπάρχει ενσυναίσθηση από την πλευρά των γονέων, και σε καμία περίπτωση, επικριτική διάθεση και υπόδειξη του τι πρέπει να συμβεί. Οι ουσιαστικές συζητήσεις, η αποφυγή εντάσεων, η συμμετοχή σε χαλαρωτικές δραστηριότητες και ο ποιοτικός χρόνος, είναι το “κλειδί” για μια ορθή υποστήριξη του μαθητή.

Πώς βοηθάτε έναν μαθητή που δηλώνει ότι “δεν τον ενδιαφέρει τίποτα” ή “δεν ξέρει τι του αρέσει”;

Συνήθως πίσω από τέτοιες δηλώσεις, πολλές φορές “κρύβεται” η ελλιπής πληροφόρηση, η άγνοια των επιλογών που μπορεί να έχει ένας μαθητής και φυσικά, η έλλειψη αυτογνωσίας. Η έλλειψη του να ανακαλύψει τις δυνατότητές του, τα δυνατά και αδύναμα σημεία του, τα ενδιαφέροντα του, πώς οραματίζεται τη ζωή του ως φοιτητής και επαγγελματίας και πώς όλα τα παραπάνω, μπορούν να μετατραπούν σε σωστές επιλογές σπουδών. Στη συμβουλευτική λοιπόν, μέσα από διάφορες ασκήσεις και καθοδήγηση, στοχεύουμε στο να γνωρίσει όλα τα παραπάνω, να ενδυναμωθεί και να πραγματοποιήσει τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις για αυτόν ανάλογα την τάξη την οποία βρίσκεται. Γι αυτό το λόγο, οι συνεδρίες είναι εξατομικευμένες, ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε ατόμου, ώστε ολοκλήρώνοντας κάποιος τη διαδικασία, να προκύψουν τα πιο σωστά αποτελέσματα.

Πώς μπορεί ένας μαθητής να αποσυνδέσει την αυτοπεποίθησή του από τον βαθμό που θα γράψει στις Πανελλήνιες;

Ευχαριστώ θερμά που θέτετε αυτή την ερώτηση, διότι “βασανίζει” πολλούς μαθητές. Οι πανελλήνιες εξετάσεις και ο βαθμός που θα προκύψει, δε μπορεί σε καμία περίπτωση, να κρίνει την προσωπικότητα και την αξία ενός ατόμου. Οι πανελλήνιες αποτελούν μια μεμονωμένη στιγμή και συνθήκη, η οποία είτε μπορεί να καταλήξει με θετικό πρόσημο είτε με αρνητικό, να μην έχουμε δηλαδή το βαθμό που θα επιθυμούσαμε. Ακόμα και τότε όμως, υπάρχουν πολλά αξιόλογα τμήματα, τα οποία δεν απαιτούν πολλά μόρια για να εισαχθεί κανείς και να φοιτήσει σε αυτά, τμήματα που μπορούν να προσφέρουν πολλές αξιόλογες και ποικίλες επαγγελματικές διαδρομές με το πέρας των σπουδών. Στις περιπτώσεις που κάποιος δεν καταφέρει να εισαχθεί σε κάποιο τμήμα, υπάρχει πάντοτε το Plan B. Η αυτοπεποίθηση λοιπόν, χτίζεται σε πολλά επίπεδα: δεξιότητες, εμπειρίες, προσπάθεια, προσωπική εξέλιξη. Οι πανελλήνιες είναι ένας σταθμός, και όχι το τέλος της διαδρομής. Όταν αυτό γίνει συνειδητό, μειώνεται σημαντικά το βάρος που “κουβαλά” ο μαθητής.

Τι λέτε σε ένα παιδί που δεν κατάφερε να πιάσει τη σχολή της πρώτης του προτίμησης; Είναι το 18 η ηλικία που κρίνονται τα πάντα;

Αυτό που λέμε πάντα είναι ότι “ Το πρώτο πτυχίο είναι πάντα το πρώτο βήμα και όχι το τελευταίο”. Ακόμα και αν κάποιος δεν εισαχθεί στην πρώτη του επιλογή, δε χρειάζεται να απογοητευτεί. Μέσα από κάθε πτυχίο, υπάρχει μια πληθώρα επιλογών με τις οποίες μπορεί να ασχοληθεί έπειτα, κάτι για το οποίο δε χρειάζεται να αποφασίσει στα 17-18 έτη. Υπάρχουν εξειδικεύσεις μέσω μεταπτυχιακών προγραμμάτων, επιμορφωτικά σεμινάρια, επιλογές που δε μπορεί ακόμα να φανταστεί ότι θα προκύψουν. Άρα, χρειάζεται να δει την συνολική εικόνα, και όχι να εγκλωβιστεί σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Η επαγγελματική του πορεία θα μεταβληθεί αρκετές φορές και ίσως, όπως βλέπουμε πολύ συχνά, σε κάποια στιγμή στη ζωή του, θελήσει να πραγματοποιήσει στροφή καριέρας, και όχι μόνο μια φορά.

Αν είχατε μπροστά σας έναν μαθητή που δίνει εξετάσεις σε λίγες μέρες και νιώθει ότι το μέλλον του κρέμεται από μια κλωστή, ποια είναι η μία φράση που θα του λέγατε;”

“Οι εξετάσεις αυτές είναι σημαντικές, αλλά δεν καθορίζουν ποιος είσαι ούτε μέχρι πού μπορείς να φτάσεις”.

Να ευχηθώ καλή επιτυχία σε όλους τους μαθητές και μια ορθή επιλογή σπουδών για αυτούς.

Κυρία Αγγελάκη, σας ευχαριστούμε θερμά για αυτή την ιδιαίτερα φωτιστική και ουσιαστική συνέντευξη. Η εμπειρία και η αισιοδοξία σας αποτελούν πολύτιμο οδηγό για κάθε νέο και ενήλικα που αναζητά το δικό του μονοπάτι.

Για περισσότερες πληροφορίες, εξατομικευμένες συνεδρίες ή χρήσιμο υλικό για τη σταδιοδρομία σας, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα και τα κοινωνικά δίκτυα της επιχείρησής της:

Ιστοσελίδα: https://agelakirozalia.gr/

Facebook https://www.facebook.com/profile.php?id=100083474075822

Instagram https://www.instagram.com/rozalia.agelaki/

Linkedln www.linkedin.com/in/rozalia-agelaki