Νίκος Παπαϊωάννου: Η πολιτική δεν γίνεται από απόσταση. Γίνεται στον δρόμο, δίπλα στον πολίτη

Ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Νίκος Παπαϊωάννου, ανοίγει τα χαρτιά του στη δημοσιογράφο Έφη Τρίμμη, σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης για την πορεία του από την Πρυτανεία του ΑΠΘ στην κεντρική πολιτική σκηνή. Έχοντας συνδέσει άρρηκτα τη ζωή του με τη Θεσσαλονίκη, αναλύει τη φιλοσοφία του για μια πολιτική που «γίνεται στον δρόμο, δίπλα στον πολίτη», και ξεδιπλώνει το αναπτυξιακό όραμα «Θεσσαλονίκη 2030». Παράλληλα, τοποθετείται ανοιχτά για τα μεγάλα ζητήματα της επικαιρότητας: τη σχολική βία, τα μέτρα ασφαλείας και την εξέλιξη των διαγραφών στα Πανεπιστήμια, το πλάνο για τις φοιτητικές εστίες και τα πτυχία των πρώην ΤΕΙ, ενώ αναφέρεται και στο στοίχημα της ανασυγκρότησης της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Θεσσαλίας.

Κύριε Υφυπουργέ, η επίσημη ανακοίνωση της υποψηφιότητάς σας με τη Νέα Δημοκρατία στην Α΄ Θεσσαλονίκης από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη άνοιξε έναν νέο κύκλο για εσάς. Ποιο είναι το προσωπικό σας διακύβευμα σε αυτή την πρώτη σας κάθοδο με σταυρό στην πόλη σας;

Για μένα αυτή η υποψηφιότητα δεν είναι μια ακόμη πολιτική διαδρομή. Είναι μια μεγάλη προσωπική ευθύνη απέναντι σε μια πόλη με την οποία έχω συνδέσει τη ζωή και την πορεία μου. Στη Θεσσαλονίκη ήρθα φοιτητής, εδώ έγινα καθηγητής, εδώ υπηρέτησα το Αριστοτέλειο και εκλέχθηκα Πρύτανης. Εδώ έμαθα, πάνω απ’ όλα, ότι τίποτα δεν κατακτάται χωρίς σχέδιο, δουλειά και συνεργασία.

Τώρα, για πρώτη φορά, ζητώ την ψήφο των συμπολιτών μου και αυτό αλλάζει τη σχέση μου με την πόλη. Από τη θέση ευθύνης περνάω στη θέση της πολιτικής εκπροσώπησης. Θέλω να είμαι η φωνή της Θεσσαλονίκης στα κέντρα των αποφάσεων, αλλά και ο άνθρωπος που θα επιστρέφει στην πόλη με συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Το προσωπικό μου διακύβευμα είναι απλό: να συμβάλω ώστε η Θεσσαλονίκη να αξιοποιήσει τις πραγματικές της δυνατότητες και να πρωταγωνιστήσει. Με γνώση, σχέδιο και αποτέλεσμα.

Στην πολιτική σας πλατφόρμα χρησιμοποιείτε συχνά το σύνθημα «Θεσσαλονίκη 2030». Πώς φαντάζεστε την πόλη στο τέλος αυτής της δεκαετίας και ποιο είναι το δικό σας προσωπικό όραμα για να πάψει η Θεσσαλονίκη να είναι η «συμπρωτεύουσα» των υποσχέσεων και να γίνει μια πραγματική πρωτεύουσα της γνώσης και της καινοτομίας;

Το «Θεσσαλονίκη 2030» δεν είναι ένα σύνθημα. Είναι ένας ορίζοντας που πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένο σχέδιο. Θέλω μια Θεσσαλονίκη που θα έχει πάψει οριστικά να συζητεί αν μπορεί να πρωταγωνιστήσει και θα έχει ήδη αρχίσει να το κάνει.

Η πόλη διαθέτει όλα τα συστατικά: λιμάνι, υποδομές, μετρό, ένα ισχυρό πανεπιστημιακό οικοσύστημα, έρευνα, καινοτομία, πολιτισμό και ανθρώπους με γνώση και δημιουργικότητα. Το μεγάλο στοίχημα είναι να τα συνδέσουμε. Να γίνει η Θεσσαλονίκη πρωτεύουσα της γνώσης και κόμβος καινοτομίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τα πανεπιστήμιά της στην καρδιά αυτής της προσπάθειας.

Έχω πει πολλές φορές ότι η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται να περιμένει τη σειρά της. Έχει τα χαρακτηριστικά μιας πόλης που μπορεί να πρωταγωνιστήσει στα Βαλκάνια και ευρύτερα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Χρειάζεται σχέδιο, συνέργειες και επιμονή.

Το «2030», λοιπόν, είναι η Θεσσαλονίκη που παράγει γνώση, δημιουργεί δουλειές, προσελκύει επενδύσεις και κρατά τους νέους ανθρώπους της εδώ. Αυτή είναι η πόλη που θέλω να υπηρετήσω.

Μετά τη θητεία σας ως Πρύτανης του ΑΠΘ, Γενικός Γραμματέας και πλέον Υφυπουργός, κάνετε το βήμα προς την κεντρική πολιτική σκηνή. Πόσο εύκολη αποδεικνύεται στην πράξη η μετάβαση από το ακαδημαϊκό και τεχνοκρατικό πεδίο στη «μάχη» του ψηφοδελτίου, τώρα που τη ζείτε καθημερινά;

Δεν θα έλεγα ότι είναι εύκολη μετάβαση. Είναι όμως μια μετάβαση που την αντιμετωπίζω με την ίδια λογική με την οποία αντιμετώπισα κάθε θέση ευθύνης που ανέλαβα: με δουλειά, σχέδιο και καθημερινή επαφή με τους ανθρώπους.

Το πανεπιστήμιο και η πολιτική έχουν, βέβαια, διαφορετικούς κανόνες. Στο ΑΠΘ έμαθα να παίρνω αποφάσεις, να συνθέτω διαφορετικές απόψεις και να διαχειρίζομαι δύσκολες καταστάσεις. Ως Υφυπουργός έμαθα ακόμη περισσότερο ότι κάθε απόφαση έχει άμεσο αποτύπωμα στη ζωή ανθρώπων. Τώρα, στην Α΄ Θεσσαλονίκης, υπάρχει κάτι επιπλέον: ζητώ από τους συμπολίτες μου να με κρίνουν προσωπικά και να μου δώσουν την εντολή να τους εκπροσωπήσω.

Αυτό είναι μεγάλη ευθύνη. Ίσως το πιο σημαντικό που μου έχει διδάξει μέχρι σήμερα αυτή η διαδρομή είναι ότι η πολιτική δεν γίνεται από απόσταση. Γίνεται στον δρόμο, στην καθημερινή επαφή, ακούγοντας τον πολίτη και μετατρέποντας τα προβλήματά του σε συγκεκριμένες πολιτικές λύσεις.

Δεν εγκαταλείπω την ακαδημαϊκή μου ταυτότητα. Την φέρνω μαζί μου στην πολιτική.

Αν και πολιτεύεστε στη Θεσσαλονίκη, η καταγωγή σας είναι από τα Τρίκαλα. Πώς αποτιμάτε, ως μέλος της κυβέρνησης, την πορεία των έργων πλήρους ανασυγκρότησης και ενίσχυσης της Θεσσαλίας τα τελευταία χρόνια;

Τα Τρίκαλα είναι ο τόπος καταγωγής μου και, επομένως, μιλάμε για μια περιοχή που γνωρίζω και αισθάνομαι πολύ κοντά μου. Δεν μπορώ να δω την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας μόνο ως κυβερνητικό έργο. Τη βλέπω και ως προσωπική υπόθεση.

Μετά τον Daniel έγιναν και συνεχίζονται σημαντικές παρεμβάσεις σε υποδομές, δρόμους, γέφυρες, αντιπλημμυρικά και αρδευτικά έργα. Το σημαντικό, όμως, είναι να μην περιοριστούμε στην αποκατάσταση όσων καταστράφηκαν. Η Θεσσαλία πρέπει να αποκτήσει υποδομές πιο ανθεκτικές, σύγχρονες και ικανές να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής. Αυτός είναι ο πραγματικός στόχος της ανασυγκρότησης.

Για μένα υπάρχει μια επιπλέον διάσταση. Η Θεσσαλία δεν πρέπει απλώς να επανέλθει εκεί που ήταν. Πρέπει να βγει από αυτή τη δοκιμασία πιο δυνατή, πιο παραγωγική και με μεγαλύτερη αναπτυξιακή προοπτική. Αυτό οφείλουμε στους ανθρώπους της και ιδιαίτερα στη νέα γενιά που θέλουμε να παραμείνει και να δημιουργήσει στον τόπο της.

Η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε, όμως τα περιστατικά βίας και παραβατικότητας μεταξύ ανηλίκων συνεχίζουν να σοκάρουν. Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα από την εφαρμογή των μέτρων (όπως η πλατφόρμα stop-bullying, οι αποβολές και η απαγόρευση κινητών) και τι επιπλέον σχεδιάζει το Υπουργείο;

Η βία μεταξύ ανηλίκων είναι ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο και δεν αντιμετωπίζεται με ένα μόνο μέτρο. Χρειάζεται κανόνες, συνέπεια αλλά και πρόληψη. Η πλατφόρμα stop-bullying έχει δημιουργήσει έναν καλά οργανωμένο μηχανισμό αναφοράς και παρέμβασης.

Ταυτόχρονα, η απαγόρευση της χρήσης κινητών στο σχολείο έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: να επιστρέψουμε στο σχολείο ως χώρο μάθησης, επικοινωνίας και σεβασμού.

Όμως το μεγάλο στοίχημα είναι η πρόληψη. Ενισχύουμε την παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, επιμορφώνουμε εκπαιδευτικούς και ενισχύουμε τη συνεργασία σχολείου, οικογένειας και Πολιτείας.

Δεν αρκεί να παρεμβαίνουμε αφού συμβεί το περιστατικό. Θέλουμε ένα σχολείο που θα μπορεί να το αναγνωρίζει έγκαιρα, να το προλαμβάνει και, όταν χρειάζεται, να βάζει καθαρά όρια και σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε. Γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα να αισθάνεται ασφαλές μέσα στο σχολείο του.

Οι δηλώσεις σας στο Regional Growth Conference για «κάμερες παντού στα Πανεπιστήμια» προκάλεσαν έντονες συζητήσεις. Καθώς τα ακαδημαϊκά ιδρύματα έχουν ανοίξει για το νέο έτος, πώς απαντάτε στις επικρίσεις περί παραβίασης του ασύλου και των προσωπικών δεδομένων; Υπάρχει συγκεκριμένο πλάνο υλοποίησης;

Δεν υπάρχει καμία αντίθεση ανάμεσα στην ασφάλεια και την ακαδημαϊκή ελευθερία. Το δημόσιο πανεπιστήμιο πρέπει να είναι ένας χώρος ελεύθερης διακίνησης ιδεών, αλλά ταυτόχρονα ένας χώρος στον οποίο φοιτητές, καθηγητές και εργαζόμενοι αισθάνονται ασφαλείς.

Οι κάμερες δεν αφορούν στην ακαδημαϊκή ζωή ούτε αποτελούν μηχανισμό παρακολούθησης. Προβλέπονται στους κοινόχρηστους χώρους και, κατά προτεραιότητα, σε κτίρια και σημεία όπου έχει καταγραφεί αυξημένη παραβατικότητα. Όλα αυτά θα γίνουν με πλήρη τήρηση της νομοθεσίας για τα προσωπικά δεδομένα.

Το σχέδιο είναι συγκεκριμένο: κάμερες, ελεγχόμενη είσοδος και σύγχρονες υποδομές ασφάλειας, με τις απαραίτητες τεχνικές και θεσμικές προϋποθέσεις. Οι διαδικασίες προχωρούν και η υλοποίηση ακολουθεί τους κανόνες των δημόσιων συμβάσεων.

Ως πρώην Πρύτανης του ΑΠΘ γνωρίζω πολύ καλά ότι το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργεί υπό καθεστώς φόβου. Θέλουμε ανοιχτά Πανεπιστήμια, ελεύθερα πανεπιστήμια και, πάνω απ’ όλα, ασφαλή πανεπιστήμια.

Το ζήτημα των «αιώνιων φοιτητών» και των διαγραφών βάσει του ορίου φοίτησης (N+2) παραμένει στην αιχμή της επικαιρότητας. Ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα του Υπουργείου για την εφαρμογή του μέτρου και τι απαντάτε στις συνεχιζόμενες αντιδράσεις των φοιτητικών συλλόγων;

Ο νόμος είναι σαφής και θα εφαρμοστεί. Η πρώτη φάση ολοκληρώθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2025, με τη διαγραφή 308.605 μη ενεργών φοιτητών από τετραετή προγράμματα. Η επόμενη φάση ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και αφορά κυρίως στους φοιτητές πενταετών προγραμμάτων που έχουν υπερβεί το προβλεπόμενο όριο φοίτησης. Το 2027 ακολουθούν τα εξαετή προγράμματα.

Θέλω όμως να είμαι ξεκάθαρος. Δεν πρόκειται για τιμωρητικό μέτρο. Ο στόχος είναι να εξορθολογίσουμε τα μητρώα των Πανεπιστημίων και να μπορούν τα Ιδρύματα να σχεδιάζουν με πραγματικά δεδομένα. Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει δεύτερη ευκαιρία και ειδικές εξαιρέσεις για εργαζόμενους, φοιτητές με σοβαρά προβλήματα υγείας και άλλες ειδικές περιπτώσεις.

Σέβομαι τις διαφορετικές απόψεις που εκφράζονται. Όμως, η φοιτητική ιδιότητα δεν μπορεί να είναι χωρίς χρονικό όριο. Θέλουμε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο σύγχρονο, λειτουργικό και αξιόπιστο, με επίκεντρο τους ενεργούς φοιτητές και την ποιότητα των σπουδών.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ, επισκεφθήκατε τις φοιτητικές εστίες του ΑΠΘ και προαναγγέλθηκε ένα πρόγραμμα ριζικής ανακαίνισης. Δεδομένης της στεγαστικής κρίσης και του υψηλού κόστους ζωής για τους φοιτητές στη Θεσσαλονίκη, ποιο είναι το ακριβές χρονοδιάγραμμα;

Η φοιτητική στέγαση είναι πλέον ζήτημα πρώτης προτεραιότητας, γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά ότι το κόστος ζωής μπορεί να γίνει εμπόδιο ακόμη και στην ίδια την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση. Ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, όπου το στεγαστικό πιέζει ιδιαίτερα τις οικογένειες.

Η φοιτητική στέγαση, λοιπόν, δεν μπορεί να περιμένει. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλω να δώσω πολύ καθαρά. Όταν ένας φοιτητής δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο κόστος της ζωής και της στέγης, η Πολιτεία οφείλει να κινηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά.

Γι’ αυτό στο ΑΠΘ δεν θα μείνουμε στις εξαγγελίες. Οι παρεμβάσεις έχουν ήδη ξεκινήσει και στόχος μας είναι να προχωρήσουν με τη μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα, ώστε οι φοιτητές να δουν πραγματική βελτίωση στην καθημερινότητά τους και όχι κάποια στιγμή στο μακρινό μέλλον.

Όπως ανέφερα, έχω ζήσει το ΑΠΘ ως φοιτητής, ως καθηγητής και ως Πρύτανης. Ξέρω τι σημαίνει για μια οικογένεια να στέλνει το παιδί της να σπουδάσει μακριά από το σπίτι. Οι εστίες πρέπει να είναι πραγματικό σπίτι για τους φοιτητές. Και γι’ αυτό θα επιμείνουμε στην αμεσότητα, στην ταχύτητα και κυρίως στο αποτέλεσμα.

Πρόσφατα αναφερθήκατε στη Βουλή στο διαχρονικό πρόβλημα της ακαδημαϊκής αντιστοίχισης των πτυχίων των αποφοίτων των πρώην ΤΕΙ. Επειδή χιλιάδες επαγγελματίες βρίσκονται σε εργασιακό «εγκλωβισμό», ποια είναι η λύση που σχεδιάζετε και πότε να την περιμένουμε;

Είναι ένα ζήτημα που συζητάμε σε όλη την έκτασή του. Δεν είναι απλό. Γιατί; Γιατί μιλάμε για ανθρώπους που σπούδασαν, εργάστηκαν και σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι με μια θεσμική εκκρεμότητα που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι.

Η κατεύθυνσή μας είναι σαφής: να υπάρξει μια δίκαιη και ακαδημαϊκά τεκμηριωμένη διαδικασία αντιστοίχισης, με βάση τα προγράμματα σπουδών και τις πραγματικές ακαδημαϊκές διαφορές κάθε περίπτωσης. Δεν μπορεί να υπάρξει μια οριζόντια, αυτόματη λύση, αλλά ούτε μπορούμε να αφήσουμε άλλο χιλιάδες ανθρώπους σε αυτή την αβεβαιότητα.

Δεν θέλω να υποσχεθώ ημερομηνίες μόνο και μόνο για να δημιουργήσω εντυπώσεις. Θέλω η λύση που θα φέρουμε να είναι δίκαιη, εφαρμόσιμη και οριστική. Και προς αυτή την κατεύθυνση εργαζόμαστε.

Υπηρετήσατε ως Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου σε μια εξαιρετικά ταραγμένη περίοδο. Κοιτάζοντας πίσω, με την εμπειρία και την απόσταση που σας δίνει πλέον η κυβερνητική σας θέση, ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη επιτυχία σας και για ποιο πράγμα έχετε μετανιώσει;

Η μεγαλύτερη επιτυχία μου ως Πρύτανης δεν ήταν ένα έργο ή μια απόφαση. Ήταν ότι, σε μια πολύ δύσκολη περίοδο, καταφέραμε μαζί με τους ανθρώπους του ΑΠΘ να κρατήσουμε το Πανεπιστήμιο όρθιο, λειτουργικό και ανοιχτό. Να προστατεύσουμε την ακαδημαϊκή του φυσιογνωμία και ταυτόχρονα να προχωρήσουμε μπροστά. Γιατί τελικά το Πανεπιστήμιο είναι οι άνθρωποί του.

Προχωρήσαμε σε αλλαγές, ενισχύσαμε την εξωστρέφεια και την ακαδημαϊκή του φυσιογνωμία και, κυρίως, δεν φοβηθήκαμε να πάρουμε δύσκολες αποφάσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, έδωσα από την πρώτη στιγμή ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια. Αγωνίστηκα ώστε το Πανεπιστήμιο να είναι ένας χώρος ελεύθερος, αλλά και ασφαλής. Με αποφασιστικότητα, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς να υπολογίζουμε το πολιτικό κόστος. Γιατί η ακαδημαϊκή ελευθερία δεν μπορεί να υπάρχει όταν φοιτητές και εργαζόμενοι αισθάνονται ότι δεν είναι ασφαλείς.

Για μένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Βιβλιοθήκη της Σχολής Θετικών Επιστημών. Ένας χώρος που για 34 χρόνια ήταν κλειστός στην πανεπιστημιακή κοινότητα, έγινε τελικά ένας σύγχρονος χώρος γνώσης, μελέτης και έρευνας. Αυτό δείχνει τι μπορεί να πετύχει η αποφασιστικότητα όταν συνοδεύεται από σχέδιο και επιμονή.

Αυτόν τον αγώνα για την ασφάλεια δεν τον εγκατέλειψα όταν έφυγα από το ΑΠΘ. Τον συνεχίζω σήμερα από τη θέση της πολιτικής ευθύνης. Αν κάτι με έχει διδάξει η Πρυτανεία, είναι ότι στα δύσκολα χρειάζεται καθαρή θέση, αποφασιστικότητα και συνέπεια. Και αυτά δεν τα διαπραγματεύομαι.