Ηλεκτρονικό Τσιγάρο: Η Πνευμονολόγος Κατερίνα Απόδιακου ξεδιαλύνει τους μύθους πίσω από τον “αθώο” ατμό

Σε μια εποχή που το παραδοσιακό τσιγάρο υποχωρεί, μια νέα, “αρωματική” συνήθεια έχει κατακλύσει τους δρόμους, τα σχολεία και τα σπίτια μας. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο πλασάρεται συχνά ως μια ασφαλής εναλλακτική, όμως οι πνευμονολόγοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η νικοτίνη παραμένει εθιστική και οι επιπτώσεις των χημικών ουσιών στους πνεύμονες των νέων είναι μια ωρολογιακή βόμβα

Σήμερα, φιλοξενούμε την Κατερίνα Απόδιακου, Πνευμονολόγο – Φυματιολόγο, για να ξεδιαλύνουμε το τοπίο. Από τον μύθο του “αβλαβούς ατμίσματος” και τη μυστηριώδη νόσο EVALI, μέχρι τη σκληρή πραγματικότητα του εφηβικού καπνίσματος, η γιατρός απαντά σε όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς και οι καπνιστές πριν πάρουν την επόμενη “τζούρα”».

Πόσο “ασφαλή” είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο σε σχέση με το παραδοσιακό τσιγάρο;

Μάλιστα …μια ερώτηση που συνήθως μπορεί να αποτελέσει παγίδα …  Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι ακίνδυνο, αλλά γενικά θεωρείται λιγότερο επιβλαβές από το παραδοσιακό τσιγάρο, επειδή δεν υπάρχει καύση καπνού. Στο συμβατικό τσιγάρο η καύση παράγει περίπου 7.000 τοξικές ουσίες εκ των οποίων πάνω από 70 είναι καρκινογόνες (παράγονται πίσσα ,μονοξείδιο του άνθρακα , πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες ). Στο ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουμε θέρμανση υγρών που περιέχουν νικοτίνη, προπυλενογλυκόλη, γλυκερίνη και αρωματικές ουσίες. Παρότι ο ατμός περιέχει λιγότερες τοξίνες, εξακολουθεί να περιλαμβάνει χημικές ουσίες που μπορούν να βλάψουν τους πνεύμονες και το καρδιαγγειακό σύστημα.

Συμπέρασμα  :

–           Το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι ακίνδυνο – είναι απλώς λιγότερο επικίνδυνο από το κανονικό.

–           Αν δεν καπνίζετε, το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν έχει κανένα όφελος για την υγεία σας.

–           Το vaping δεν είναι νερό αλλά  ένα χημικό κοκτέιλ που εισπνέεται στους πνεύμονες.

 Παρατηρούμε μια “έκρηξη” του ατμίσματος στις μικρές ηλικίες. Γιατί οι νέοι στρέφονται τόσο μαζικά σε αυτό; Θεωρείτε ότι ο κύριος ένοχος είναι οι ελκυστικές γεύσεις και το marketing στα social media ή μήπως η ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για κάτι αβλαβές;

Η μεγάλη εξάπλωση του ατμίσματος στους νέους οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Οι γεύσεις –όπως φρούτα, καραμέλα ή σοκολάτα– κάνουν τη χρήση πιο ελκυστική και λιγότερο ερεθιστική από το τσιγάρο. Παράλληλα, η προβολή στα social media παρουσιάζει το vaping ως κάτι σύγχρονο και «αθώο». Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι η ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για κάτι ακίνδυνο. Πολλοί έφηβοι δεν ξεκινούν επειδή θέλουν νικοτίνη  , πιστεύουν ότι εισπνέουν απλώς ατμό, ότι το ηλεκτρονικό δεν έχει καρκίνο  , ξεκινούν επειδή τους παρουσιάζεται ως cool lifestyle προϊόν  , ενώ στην πραγματικότητα εκτίθενται σε νικοτίνη και άλλες ουσίες που μπορούν να δημιουργήσουν εθισμό και να επηρεάσουν την υγεία τους.

Τι είναι η νόσος EVALI; Ποια είναι τα συμπτώματα της και πόσο γρήγορα μπορεί να εμφανιστεί;

Μπήκε και αυτός ο όρος στη ζωή μας !!! Η EVALI ( e-cigarette ή vaping associated lung injury )είναι μια σοβαρή πνευμονική βλάβη (οξεία φλεγμονώδης βλάβη των πνευμόνων ) που σχετίζεται με τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ή προϊόντων ατμίσματος. Πρόκειται για μια οξεία φλεγμονώδη αντίδραση στους πνεύμονες, η οποία μπορεί να προκαλέσει έντονη δύσπνοια, βήχα, πόνο στο στήθος, πυρετό και έντονη κόπωση. Παρατηρήθηκε αρχικά σε επιδημία στην Αμερική το 2019 .Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύεται και από γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως ναυτία και εμετούς. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες από τη χρήση και σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε αναπνευστική ανεπάρκεια και νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Δεν είναι ένας θεωρητικός κίνδυνος – υπάρχουν πραγματικοί ασθενείς που νοσηλεύτηκαν εξαιτίας του vaping .

Υπάρχει η αντίληψη ότι ο ατμός είναι απλώς… νερό. Είναι το παθητικό άτμισμα επικίνδυνο για τους γύρω μας, ειδικά για τα παιδιά ή τις εγκύους που βρίσκονται στον ίδιο χώρο;

Υπάρχει η εντύπωση ότι ο ατμός του ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι απλώς νερό, όμως αυτό δεν ισχύει. Ο ατμός περιέχει νικοτίνη, πολύ μικρά σωματίδια και διάφορες χημικές ουσίες που μπορούν να παραμείνουν στον αέρα ενός κλειστού χώρου. Αυτό σημαίνει ότι και οι άνθρωποι γύρω μας εκτίθενται σε αυτές τις ουσίες. Η έκθεση μπορεί να είναι ιδιαίτερα προβληματική για παιδιά, εγκύους και άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, όπως το άσθμα, αλλά και σε καρδιοπαθείς . Επομένως, το παθητικό άτμισμα δεν μπορεί να θεωρηθεί ακίνδυνο.

Πολλοί γονείς λένε «τουλάχιστον δεν καπνίζει κανονικό τσιγάρο». Είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο όντως «μέσο μείωσης της βλάβης» για έναν έφηβο που δεν έχει καπνίσει ποτέ, ή είναι απλώς ένας νέος τρόπος να καταστρέψει τους πνεύμονές του;

Για έναν έφηβο που δεν έχει καπνίσει ποτέ, το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν αποτελεί μέσο μείωσης της βλάβης. Αντίθετα, αποτελεί έναν νέο τρόπο έκθεσης στη νικοτίνη και έναν πιθανό δρόμο προς τον εθισμό. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι έφηβοι που ξεκινούν με ηλεκτρονικό τσιγάρο έχουν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να δοκιμάσουν αργότερα κανονικό τσιγάρο. Επιπλέον, η νικοτίνη στην εφηβεία μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τη μνήμη και τον έλεγχο της συμπεριφοράς. Άρα, για έναν νέο άνθρωπο το άτμισμα δεν είναι λύση αλλά ένα νέο πρόβλημα.

Κλείνοντας, για κάποιον που θέλει να σταματήσει, ποια είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος; Σύμφωνα με την κλινική σας εμπειρία, το κόψιμο “με το μαχαίρι” ή η σταδιακή μείωση οδηγεί σε μόνιμα αποτελέσματα;

Η διακοπή του καπνίσματος είναι πιο επιτυχημένη όταν συνδυάζονται διαφορετικές μέθοδοι. Η ιατρική καθοδήγηση, η ψυχολογική υποστήριξη και τα φαρμακευτικά βοηθήματα –όπως τα υποκατάστατα νικοτίνης ή συγκεκριμένα φάρμακα– αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας. Άρα με σωστή ιατρική υποστήριξη, οι πιθανότητες να το κόψει κανείς αυξάνονται σημαντικά. Όσον αφορά τον τρόπο διακοπής, πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η απότομη διακοπή, με μια συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής, έχει καλύτερα αποτελέσματα. Αντίθετα , σε ορισμένους-ίσως λιγότερους – ανθρώπους η σταδιακή μείωση μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα. Το σημαντικό είναι να υπάρχει σωστή υποστήριξη και ένα σαφές σχέδιο διακοπής.